Kto może kupić działkę rolną? Zasady z ustawy z 2016 r.

Stan prawny na dzień publikacji: wrzesień 2016 r.

Ustawa z 14 kwietnia 2016 r. mocno ograniczyła krąg osób, które mogą kupić działkę rolną. Wyjaśniamy, kogo dotyczyły nowe zasady i jakie były wyjątki.

Celem ustawy jest przede wszystkim ograniczenie nabywania gruntów rolnych przez obcokrajowców oraz ochrona i rozwój gospodarstw rodzinnych.

Kiedy ustawy się nie stosuje?

Ustawy nie stosuje się do nieruchomości rolnych o powierzchni mniejszej niż 0,30 ha. Nie stosuje się jej także do:

• gruntów rolnych zabudowanych o powierzchni do 0,5 ha, które w dniu wejścia ustawy w życie były zajęte pod budynki mieszkalne oraz budynki, budowle i urządzenia niewykorzystywane do produkcji rolniczej, wraz z przyległymi gruntami i ogródkiem przydomowym – jeżeli tworzą zorganizowaną całość gospodarczą i nie zostały wyłączone z produkcji rolnej,
• nieruchomości rolnych, które w dniu wejścia ustawy w życie były w ostatecznych decyzjach o warunkach zabudowy przeznaczone na cele inne niż rolne.

Nieruchomość rolna to nieruchomość, która jest lub może być wykorzystana do prowadzenia działalności rolnej – z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne.

Kto może kupić nieruchomość rolną?

Najważniejsza zmiana: nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny prowadzący gospodarstwo rodzinne w tej samej gminie lub w gminie graniczącej. Zasada ta nie dotyczy nabycia przez:

• osobę bliską zbywcy, czyli zstępnych, wstępnych, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osobę przysposobioną i przysposabiającą,
• jednostki samorządu terytorialnego,
• Skarb Państwa lub działającą na jego rzecz Agencję,
• osoby prawne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP oraz do innych kościołów i związków wyznaniowych,
• nabycia w wyniku dziedziczenia oraz zapisu windykacyjnego.

Rolnik indywidualny – definicja

Za rolnika indywidualnego uważa się osobę fizyczną będącą właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni użytków rolnych nieprzekraczającej 300 ha, posiadającą kwalifikacje rolnicze oraz od co najmniej 5 lat zamieszkałą w gminie, w której leży jedna z nieruchomości gospodarstwa, i osobiście prowadzącą to gospodarstwo. Jeżeli nieruchomość ma wejść do wspólności majątkowej małżeńskiej, wystarczy, że rolnikiem indywidualnym jest jeden z małżonków.

Zgoda Prezesa Agencji

Nabycie nieruchomości rolnej przez inne podmioty jest możliwe za zgodą Prezesa Agencji, wyrażoną w decyzji administracyjnej wydanej na wniosek zbywcy lub osoby fizycznej zamierzającej utworzyć gospodarstwo rodzinne.

Wniosek zbywcy – jeśli wykaże, że:

1. nie było możliwości nabycia nieruchomości przez podmioty wskazane w ustawie,
2. nabywca daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,
3. w wyniku nabycia nie dojdzie do nadmiernej koncentracji gruntów rolnych.

Wniosek osoby fizycznej, która:

1. posiada kwalifikacje rolnicze albo otrzymała – pod warunkiem ich uzupełnienia – pomoc z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego,
2. daje rękojmię należytego prowadzenia działalności rolniczej,
3. zobowiąże się do zamieszkiwania przez 5 lat od nabycia w gminie, w której leży jedna z nieruchomości tworzonego gospodarstwa rodzinnego.

Jeśli zgoda nie zostanie wyrażona, Agencja na pisemne żądanie zbywcy, złożone w terminie, ma obowiązek złożyć oświadczenie o nabyciu nieruchomości za zapłatą równowartości jej wartości rynkowej określonej przez Agencję.

Prawo pierwokupu dzierżawcy

Przy sprzedaży nieruchomości rolnej przez osobę fizyczną lub prawną inną niż Agencja Nieruchomości Rolnych prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy jej dzierżawcy, jeżeli łącznie:

1. umowa dzierżawy została zawarta na piśmie, ma datę pewną i była wykonywana co najmniej 3 lata od tej daty,
2. nabywana nieruchomość wejdzie w skład gospodarstwa rodzinnego dzierżawcy.

Zobacz też: Działki · Gospodarstwa